مقاله پل مالان هرات در روز دوشنبه 23 دی ماه سال 1398 ساعت 19:06:31 توسط تیم تولید محتوا - سایت عکس و مقاله نوشته شده است.

فهرست

پل 900 ساله «مالان» در هرات به نقل از خبرگزاری فارس

پل «مالان» در جنوب شهر هرات بر روی هریرود بنا شده و منطقه «انجیل» به «گذره» را به هم متصل می‌کند.

برخی از اهالی هرات بر این باورند که این پل در روزگار قدیم توسط یکی از زرتشتیان هروی احداث شده اما آنگونه که «رسول پویان» در کتاب «جغرافیای عمومی» هرات نوشته بیشتر هراتیان بر این عقیده‌اند که پل یاد شده را 2 خواهر خیر اندیش به نام «بی بی حور» و «بی بی نور» در قرن هفتم هجری مطابق قرن 13 میلادی از دسترنج خود ساخته‌اند.

از آنجایی که این پل در منطقه‌ای احداث شده که به نام «مالان» یاد می‌شود، لذا پل ذکر شده پل مالان نامگذاری شده است.

قبل از احداث پل پشتو (پشتون) در سال 1340 تنها پلی که مسیر هرات – قندهار را پیوند می‌زد، پل مالان بود.

براساس شواهد تاریخی این پل در نقل و انتقالات میان هرات و هندوستان از طریق سیستان (مناطق امروزی فراه و نیمروز) و قندهار نقش مهمی را در طی قرون متمادی ایفا کرده است.

این پل و مسیر بازرگانی بین هرات و هندوستان باعث شکوفایی اقتصادی منطقه شده بود.

در تاریخ «حبیب‌السیر»، در مورد این پل چنین آمده است: «پل مالان مبنی بر 26 طاق که از خشت پخته و گچ و آهک ساخته شده و در هیچ یک از تواریخ مذکور بانی آن مشخص نیست و آنچه از النسه و افوا استماع می‌افتد آن است که یکی از بانوان آن را بنا کرده است».

پل مالان به نقل از سیستم جامع اطلاعات گردشگری افغانستان

یکی از قدیمی ترین و زیباترین پل های افغانستان پل ملان می ­باشد که بر روی رودخانه هریرود در منطقه مالان هرات که قدمت آن به دوران قبل از اسلام و همزمان با شکل گیری شهر هرات می­باشد، درست شده است. ملان یک روستای کوچک در نزدیکی هریرود می باشد که طبق منابع تاریخی در دوران قبل از اسلام یک آتشکده ای در آنجا وجود داشت که مردم شهر هرات در آن به پرستش مشغول بودند. این پل بر روی یکی از مسیرهای قدیمی هرات –قندهار ساخته شده است که کاروان های زیادی از هرات که عازم سیستان، قندهار و هندوستان بودند از این مسیر عبور می­کردند. به طوری که قبل از احداث پل پشتو (پشتون) در سال ۱۳۴۰ تنها پلی که مسیر هرات – قندهار را پیوند می‌زد، پل مالان بود.

علاوه بر اهمیت پل مالان در راه های مواصلاتی ، نمیتوان از نقش اقتصادی این پل در ایجاد درآمد برای مردم هرات چشم پوشی کرد. در طول تاریخ این پل چندین بار مرمت شده است .به عنوان مثال در سال ۵۰۵ هجری و در دوران سلطان “سنجار سلجوقی”، این پل با یه تغییرات کوچکی تعمیر شد.

داستان های زیبایی در مورد نحوه ساخت این پل و افرادی که این پل را ساخته اند وجود دارد. به عنوان مثال در بعضی از داستان­ها آمده است که دو خواهر به اسم “بی بی هور” و ” بی بی نور” که دارای یک مرغداری بودند ساخته شده است. این دو خواهر در علاوه بر مصالح ساختمانی گفته می‌شود که برای استحکام بیشتر پل، تخم‌مرغ و پوست آن را در ملات (مواد ساختمانی آن زمان) مانند خاکستر و آهک مخلوط کرده و در احداث آن بکار گرفتند تا در مقابل طغیان آب های موسمی که بسیاری از مردم هری را به زحمت می انداختند ، مقاومت کند. همچنین از آبریزهای این پل دارای سرعت گیرهایی است که از شدت حرکت آب جلوگیری به عمل می آورد. در بسیاری از داستان های تاریخی نیز آمده است که هزینه ساخت این پل از فروش تخم مرغ انجام شده است.

در داستانی دیگر نیز آمده است به دلیل اینکه مردم شهر هرات برای اینکه وارد این آتشکده شوند مجبور بودند که به سختی از رودخانه هریرود عبور کنند. شخصی به نام “برزو” که هیچ بچه ای نداشت و بسیار ناراحت و غمگین بود در معبد مالان از “اهورا مزدا” کمک خواست و گفت اگر خدا به من یه بچه­ای عطا کند بنده نیز یک پل بر روی این رودخانه خواهم ساخت تا مردم به راحتی بتوانند از این رودخانه عبور کنند و وارد این اتشکده شوند. بعد از مدتی خدا به این فرد یک بچه می دهد و اسمش را فریدون میگذارد و “برزو” نیز به عهدی که داده بود انجام داد. این پل در گذر زمان تاکنون بارها ترمیم شده و در اشعاری که در کتاب «معاصرین سخنور» آمده نشان از این دارد که این پل یک بار هم در دوره «شجاع الدوله» باسازی شده است.

پل مالان که سیلاب حوادث
غبار هستی اش بر باد کرده
وزیر بی نظیر از روی تدبیر
اساسش را ز نو بنیاد کرده
به تاریخ بنایش گفت صدیق
“شجاع الدوله خان آباد کرده”

از دیگر داستان های جالب در مورد این پل به مثنوی”زهره و فریدون” می توان اشاره کرد. راویان بیان می کنند که فریدون شبی دختری را به خواب دید و عاشق او شد. این دختره “زهره” نام داسا و پدر “زهره” یک روز همراه بایا دخترش برای نیایش به آتشکده مالان آمد و آنجا زهره و فریدون همدیگر را دیدند و عاشق هم شدند.

جلوه‌های درخشان یک تاریخ؛ پل مالان، راوی قدمت یک سرزمین و سوژه ناب موسیقی محلی هرات

پل مالان در ولسوالى گذره ولایت هرات با ٢۴٠ متر طول، ٨ متر عرض و ١٠متر ارتفاع واقع شده است. این پل دارای ۲۲ عدد زیرگذر می‌باشد که در حال حاضر رفت‌و آمد مردم گذره و انجیل این ولایت از روی این پل صورت می‌گیرد.

به‌گفته‌ی مقام‌های ریاست اطلاعات و فرهنگ ولایت هرات این پل در اوایل توسعه دین اسلام به طرف مشرق زمین، منهدم شد ولى درقرن پنجم هجرى شمسى دوخواهر به‌نام‌هاى بى بى نور و بى بى حور با پشتکار، تهداب این پل را با مخلوط پوست تخم مرغ ساخت که توانایى برداشت وزن زیاد را داشته باشد.

«الکساندر همیلتون» توریست انگلیسی که در اواخر قرن ۱۹ از شهر هرات بازدید داشته، تعداد زیرگذر‌های این پل را ۱۹ عدد نوشته است. این توریست هم‌چنین گزارش‌هایی که از شهر هرات و پل مالان داشته را در سال ۱۹۰۴ در انگلستان به چاپ رساند.

بر اساس منابع در دوران قبل از اسلام آتشکده‌ای در آنجا وجود داشت که مردم شهر هرات در آن به پرستش مشغول بودند. این پل بر روی یکی از مسیرهای قدیمی هرات –قندهار ساخته شده است که کاروان های زیادی از هرات که عازم سیستان، قندهار و هندوستان بودند از این مسیر عبور می‌کردند.

پل مالان، در رشد اقتصاد و درآمد مردم هرات نقش مهمی داشته است و به همین‌خاطر در طول تاریخ، بارها بازسازی شده است. در بیشتر کتاب های تاریخی که نامی از هرات در آنها آمده، در مورد پل شگفت انگیز مالان نیز سخن گفته شده است.

این پل در سال ۵۰۵ خورشیدی (برابر با ۱۱۱۰ میلادی) و در زمان سلطان سنجر سلجوقی به همین شکلی که اکنون هست، با اندک تفاوت، ساخته شد. اما بنابر داستان‌هایی که در مورد پل مالان وجود دارد و بر اساس اهمیت تجاری و موقعیت جغرافیایی هرات، گمان می رود که تاریخ ساخت این پل خیلی نزدیک به تاریخ ساخت شهر هرات باشد. در برخی از این حکایت ها، تاریخ ساخت پل مالان تا پیش از ظهور اسلام نیز ذکر شده است.

این دو خواهر بر علاوه سایر مواد ساختمانی گفته می‌شود که برای استحکام بیشتر پل، تخم‌مرغ و پوست آن را در ملات یا مواد ساختمانی آن زمان مانند خاکستر و آهک مخلوط کرده و در احداث آن کار گرفته‌اند؛ امری که این پل را در مقابل طوفان آب‌های موسمی مقاوم ساخته است.

داستان‌های زیادی در مورد نحوه ساخت این پل و افرادی که این پل را ساخته اند وجود دارد. در برخی از داستان‌ها آمده است که دو خواهر به اسم بی بی حور و بی بی نور که مرغ‌داری داشتند، این پل را ساخته اند. این دو خواهر بر علاوه سایر مواد ساختمانی گفته می‌شود که برای استحکام بیشتر پل، تخم‌مرغ و پوست آن را در ملات یا مواد ساختمانی آن زمان مانند خاکستر و آهک مخلوط کرده و در احداث آن کار گرفته‌اند؛ امری که این پل را در مقابل طوفان آب‌های موسمی مقاوم ساخته است.

فرهنگ لغات کلمات پل مالان هرات

پل :

(پُ) [ په . ] ( اِ.) آن چه که دو قسمت جدا از هم را به یکدیگر وصل کند. ؛ ~ خر بگیری کنایه از: معبری که به آسانی نتوان از آن گذشت .
(پَ یا پِ) (اِ.) 1 - کرت ، مرزی که فاصله شود میان قطعه های کشت . 2 - پا، پاشنة پا. 3 - هر چیز را که ریسمان بر کمرش بندند و در کشاکش آرند تا بانگ کند.

مالان :


مالنده . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). رجوع به مالنده شود. در حال مالیدن . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا): زمانی گشت گرد چشمه نالان به گریه دستها بر چشم مالان . نظامی . همی رفت آشفته دستار و موی کف دست شکرانه مالان به روی . و رجوع به مالیدن شود.
نظامی . اشتباه تایپی این کلمه: lhghk

هرات :


شیر بیشه . (منتهی الارب ). هرت . هروت . هریت . (اقرب الموارد).
اشتباه تایپی این کلمه: ivhj

منابع

4599