صنایع دستی و صنایع نساجی هست.
هر چیزی که از یک سوزن برای ساخت بکاربرده کند می‌تواند سوزن دوزی نامیده شود. سوزن دوزی ممکن است حاوی صنایع دستی مربوط به نساجی مانند قلاب‌بافی، کار کردن با یک قلاب می باشد.


Needlework is decorative sewing and textile arts handicrafts. Anything that uses a needle for construction can be called needlework. Needlework may include related textile crafts such as crochet, worked with a hook, or tatting, worked with a shuttle.

توانایی های مشابه اغلب بین اقسام گوناگون سوزن دوزی ، مانند مهارت حرکتی خوب و دانش در مورد الیاف نساجی ، به خوبی منتقل می شود. برخی از ابزارهای مشابه ممکن است در چندین طرز گوناگون سوزن دوزی بکاربرده شود


Similar abilities often transfer well between different varieties of needlework, such as fine motor skill and knowledge of textile fibers. Some of the same tools may be used in several different varieties of needlework.

دوخت سوزن دوزی اصلی ترین چیز در کار دوزندگی هست و چیزی شبیه به گلدوزی و خیاطی است. نوار نخ در قسمت جلوی تولید شده توسط این نیز بخیه نامیده می شود


Needlework Stitches is the main thing in the needlework and it is something similar to embroider and sewing. The thread stroke on the front side produced by this is also called stitch.

فهرست

شیوهٔ دوخت

در سوزن‌دوزی روی سطح پارچه‌های ساده طرح‌هایی را با نخهای رنگی ترسیم می‌کنند. این کار با کمک سوزن و قلاب انجام می‌شود و بخیه‌های ظریفی روی پارچه می‌دوزند. در روش‌های اجرای سوزن‌دوزی تنوع زیادی وجود دارد. بنا به عادت برای سوزن‌دوزی از کارگاه گلدوزی (قابی به شکل مستطیل یا دایره برای صاف نگه داشتن پارچه) بکاربرده می‌شود. روی پارچه‌های کتان، زربافت، ابریشمی، پشمی و پنبه‌ای روش‌های گوناگون سوزن‌دوزی اجرا می‌شود و در آن از نخ‌های ابریشمی، پشمی، الیاف مصنوعی، نخ گلابتون، نخ نقده، نخ ملیله و نخ سرمه بکاربرده می‌شود.

تاریخچه

هشت هزار سال پیش مردمی که در غار کمربند در نزدیکی شهر بهشهر و در کنارهٔ جنوبی دریای خزر می‌زیستند به کشت غله و پرورش بز و گوسفند روزگار می‌گذراندند. آنان پشم گوسفندان را می‌چیدند و ظاهراً پارچه می‌بافتند و کار دوختن را نیز با سوزن‌های شاخک‌داری که به جا نهاده‌اند انجام می‌دادند. در همان زمان در غرب فلات ایران در چتل هیوک واقع در ترکیهٔ امروزی فن بافندگی رواج پیدا کرد و در حفاری‌هایی که در آن منطقه انجام شد نحوهٔ تکامل آن کاملاً روشن شده‌ هست.
در آن حفاری‌ها تکه‌هایی از تعدادی دست‌بافت پیدا شد که به صورت سنگواره‌های زغال شده بر جای مانده بود و نمونه‌هایی از پارچه‌های مختلفی که به احتمال زیاد از کتان بافته شده بود ولی اغلب شبیه به پارچه‌های پشمی بود و همینطور قطعات زری‌دوزی‌شده همانند قالب‌هایی که امروزه هم در این نواحی بافته شده‌ هست.
کمی بعد باز هم مدارکی دال بر فن بافندگی در ایران امروزی در تپه سیلک نزدیک کاشان به دست آمده‌است که مربوط به دو یا سه قرن پیش از آن هست.
غیر از این، مدارک بسیاری از جمله دوک‌های نخ‌ریسی یا لنگرهای ریسندگی بی‌شمار در حفاری‌های سراسر ایران به دست آمد که مؤید رواج بافندگی و سوزن‌دوزی در ایران در طول زمان‌های گوناگون هست.
سوزن‌دوزی‌های سنتی ایران یکی از روش‌های دیرینهٔ تزیین جامه و بسیاری از منسوجات هست که به‌نوعی در زندگی بشر کاربرد داشته و دارد. دست‌دوخت‌ها به‌جز جنبهٔ تزیینی و شناسنامه‌ای که دربرگیرندهٔ اقلیم و جامعهٔ پدیدآورنده‌اش هست در بعضی از اوقات به دلیل عقاید مذهبی روی البسه جلوه‌گری می‌کرد. پیش از اسلام به جز جنبهٔ تزیینی، جنبهٔ طلسم‌گونهٔ آن نیز مطرح بوده‌ هست.
پس از ظهور اسلام در ایران رودوزی‌های سنتی ایران به حیات تأثیرپذیر خود همچنان ادامه می‌دهند و اگرچه تحولی شگرف در نقش‌های ایرانی پدید می‌آید ولی خصوصیات ایرانی خویش را از دست نمی‌دهند. اعتقادات مذهبی هنرمندان در بعضی نقاط و پرهیز از شبیه‌سازی و همانند پردازی سبک جدید از نقش‌مایه‌های باستانی را به ارمغان می‌آورد و این نگرش در مناطق گوناگون به گونه‌ای کاملاً متفاوت از یکدیگر جلوه‌گری می‌کند. دوختن کلمات قرآنی به خط کوفی برای حفاظت از شر شیطان و حوادث بد، یکی از تأثیرات آشکار در این هنر دیرینه‌ هست.
ایلخانیان و تیموریان برخلاف دورهٔ قبل که همگی از شیوه‌های عمدهٔ ساسانی پیروی می‌کردند در صنعت نساجی دگرگونی کاملی پدیدآوردند و ابریشم‌دوزی، زری‌دوزی، پولک‌دوزی، ملیله‌دوزی، گلابتون‌دوزی و… بیشتر از گذشته مورد توجه قرار گرفت. با ورود فرهنگ و هنر چینی به‌وسیلهٔ مغول، نقش‌هایی از گیاهان و گل‌های متأثر از هنر چینی در آثار این دوره تبلور می‌یابد. اگرچه از آن دوره اثری باقی نمانده‌است ولی (فیلیس اگرمان) از روی مینیاتورهای آن دوره سوزن‌دوزی‌ها و گلدوزی‌های آن زمان به‌خوبی توصیف کرده‌ هست.
در این زمان هنرمندان از طرح‌های محرابی، لچک ترنجی، هندسی برای تزیین پرده‌ها، لباس‌ها، چادرها و… بکاربرده می‌کردند. در عصر صفویه همچون بسیاری از هنرها، اقسام رودوزی‌ها نیز به اوج خود رسید و پیشرفت زیادی کرد تا حدی که باعث قطع نفوذ هنر چینی شد. از نقوش رایج این دوره می‌توان اقسام بته‌جقه (قهر و آشتی، گل بادامی، مادر و بچه، بته ترمه، سه‌قلو، سه‌سر، درخت زندگی دوقلو، بته‌جقه شاخ گوزنی، اقسام گل‌های اسلیمی و ختایی، شاه عباسی پیچکی، گل اناری، برگی و…) را نام برد. در عصر شاه عباس از تمام هنرمندان از جمله هنرمندانی که به امر رودوزی‌های سنتی مشغولند برای راه‌اندازی هنرهای سنتی و قدیمی به اصفهان دعوت می‌شود و صاحبان این مشاغل دارای اعتبار و شهرت اجتماعی بودند و حتی در آن زمان محله‌ای به نام مطرکاران یعنی قلابدوزها معروف بوده‌ هست.

استفاده از سوزن‌دوزی در لباس‌های درباری ایران

فرح پهلوی، از علاقه‌مندان به هنر سوزن‌دوزی بود. به سفارش وی، برخی لباس‌های درباری در دهه ۵۰ خورشیدی در منطقه ایرندگان بلوچستان دوخته‌شده و آراسته به سوزن‌دوزی بودند.

ویژگی‌های واژه: سوزن‌دوزی


نقش دستوری: اسم
آواشناسی: suzanduzi
الگوی تکیه: WWWS
شمارگان هجا: ۴
برابر ابجد: ۱۵۰

منابع

۱٫ سوزن‌دوزی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
۲٫ سوزن‌دوزی - برگرفته از واژه یاب
۳٫ Needlework - Wikipedia

دریافت نسخه ورد مقاله سوزن‌دوزی

2831