مقاله کودک زنجیرزن امام حسین در روز جمعه 27 دی ماه سال 1398 ساعت 20:45:52 توسط تیم تولید محتوا - سایت عکس و مقاله نوشته شده است.

فهرست

زنجیرزنی کودک بی دست به عشق امام حسین(ع)

کانال آپارات شامل ویدئوهای بیشتر:

خبرگزاری تسنیم


نوحه خوانی مداح و زنجیرزنی کودک بی دست در محرم سال ۹۷ برابر با سال ۱۴۴۰ قمری به عشق آقا امام حسین علیه السلام که نشان از ارادت دوست داران به اهل بیت علیه السلام است برای سلامتی این عزیزدل دعا کنید

چگونه فرزندمان را به روضه سید الشهدا ( ع ) ببریم؟

یکی از ماندگارترین خاطرات بسیاری از ما که مربوط به دوره کودکی‌مان است به حضور در مجالس امام‌حسین(ع) باز می‌گردد؛ زمانی که همراه با پدر و مادرمان به مجالس امام‌حسین(ع) می رفتیم یا در دسته‌های عزاداری کنار بزرگ‌ترها در مراسم سینه‌زنی و زنجیرزنی شرکت می کردیم. حالا ما بزرگ شده‌ایم و دوست داریم به فرزندمان نیز این عشق و علاقه را منتقل کنیم اما در کنار این خواسته، برخی از ما نگرانی‌هایی داریم. برخی می‌گویند آخر من چگونه به فرزند خردسالم این واقعه عظیم را توضیح بدهم که او متوجه شود؟ برخی اما نگران این هستند که تاریکی یا سر و صدایی که به صورت معمول در این مراسم‌ وجود دارد، باعث ناراحتی فرزندشان شود. برخی اما می‌گویند فرزندم کوچک است و فکر نمی‌کنم توان نشستن در هیئت را داشته باشد. برخی دیگر اما دوست دارند در حال و هوای خانه در این روزها تغییری ایجاد کنند اما نمی‌دانند چگونه این کار را انجام دهند که فرزندشان هم با آن ارتباط برقرار کند. در این مطلب در پی پاسخ دادن به این سوالات هستیم و جدای از نکاتی که برای استفاده بهتر از این زمان برای آشنا کردن فرزندان‌مان با امام‌حسین(ع) و واقعه عاشورا برای شما در نظر گرفته‌ایم، تعدادی محصولات فرهنگی صوتی مناسب کودکان را نیز به شما معرفی خواهیم کرد.

زندگی با رنگ و بوی حسینی

کودکان در سنین پیش از دبستان و حتی در سال‌های ابتدایی دبستان، برای ارتباط برقرار کردن با موضوعی نیاز دارند تا تجارب متنوعی داشته باشند و از همه حواس خود به تناسب استفاده کنند. بر همین مبنا هم اگر می‌خواهید کودک‌تان ارتباطی چند بعدی و عمیق با امام حسین‌(ع) و واقعه کربلا پیدا کند، بهتر است در ابعاد مختلف زندگی خود، تغییراتی ایجاد کنید. ایده‌های زیر در تغییر محیط خانه و زندگی روزمره می‌تواند به فرزندتان کمک کند تا به شکلی دلپذیر متوجه تغییر حال و هوا به این مناسبت شود.

پارچه‌ای سیاه جلوی در خانه نصب کنید

می‌توانید با کمک فرزندتان در خانه پارچه‌ای سیاه یا جلوی در خانه پرچمی نصب کنید. اگر هیچ‌کدام از این دو را در دسترس ندارید، کشیدن یک نقاشی بزرگ متناسب با این فضا با همراهی فرزندتان و نصب آن بر روی یکی از دیوارهای خانه، می‌تواند گزینه بعدی باشد. در ضمن، پخش سرودهای متناسب با این روزها در خانه، از دیگر کارهایی است که می‌توانید انجام دهید. در بخش معرفی محصولات صوتی، چند نمونه مناسب را برای شما معرفی کرده‌ایم.

وسایل مرتبط با عزاداری بخرید

در این ایام می‌توانید پارچ آب یا کلمنی در خانه قرار دهید و کنار آن پرچمی کوچک به یاد امام حسین (ع) بگذارید، تا هر زمان آب خوردید به یاد امام حسین (ع) بیفتید. البته قرار دادن نوشته‌ای زیبا یا نقاشی مرتبط فرزندتان در کنار ظرف آب نیز می‌تواند کار پرچم کوچک را انجام دهد. پوشیدن لباس تیره و تهیه لباس متناسب با فضا برای بچه‌ها از دیگر کارهایی است که می‌توانید انجام دهید. به غیر از لباس، بچه‌ها علاقه زیادی به وسایل مرتبط با عزاداری مانند شال عزا، پیشانی‌بند یا زنجیر و طبل دارند.

کتاب‌های مرتبط با امام حسین(ع) را بخوانید

برای آشنایی با مفهوم نذری می‌توانید خودتان دست به کار شوید و با کمک فرزندتان غذایی را تهیه کنید و به همسایه‌ها بدهید. یادتان باشد بیشتر از حجم غذای آماده شده یا نوع آن، توضیح شما درباره چرایی این کار و البته مشارکت فعال فرزندتان در انجامش اهمیت دارد. همچنین در این روزها می‌توانید از کتاب‌های داستانی مناسب با این موضوع برای معرفی واقعه کربلا برای فرزندتان استفاده کنید.

انتخاب مجلس عزاداری مهم است

یکی از مهم‌ترین نکات در این زمینه، انتخاب مناسب مجالس عزاداری است. یکی از بهترین گزینه‌ها، انتخاب مجالسی است که اتاق کودک مجزا همراه با مربی آموزش دیده دارند. البته واقعیت این است که این گزینه برای همه در دسترس نیست. پس اگر شما به چنین گزینه‌ای دسترسی ندارید، چند توصیه به شما داریم. برای انتخاب مجلس مناسب، وقت بگذارید و هر جایی را برای همراه بردن فرزندتان انتخاب نکنید. مجالسی که تاریکی طولانی و سینه‌زنی مفصل دارند و روضه‌های مکشوف می‌خوانند برای کودکان خردسال مناسب نیستند چراکه بیشتر خردسالان در چنین موقعیت‌هایی اذیت می‌شوند. همچنین مجالس شلوغ و با جمعیت متراکم به صورت طولانی نیز برای خردسالان مناسب نیست چراکه این وضعیت، احتمال تذکر و تشر به کودکان را افزایش می‌دهد. مجالس خیلی طولانی برای کودکان می‌تواند خسته‌کننده باشد، مگر این‌که شما امکان هماهنگی با چند دوست را که آن‌ها نیز کودک دارند داشته باشید و در عین حال ترتیبات مجلس به گونه‌ای باشد که در زمان‌هایی کودکان از کمی آزادی عمل برای بلند شدن یا راه رفتن برخوردار باشند.

برنامه‌های مراسم را برای کودک توضیح دهید
حتی بعد از انتخاب مجلسی مناسب، باز هم هیچ وقت فرزندتان را بدون توضیح به مجالس عزاداری نبرید. پیش از بردن، به ویژه اگر اولین مجلس او در این سال است، به او توضیح دهید که کجا می‌روید، او چه کسانی را آن‌جا خواهد دید، چه برنامه‌هایی اجرا خواهد شد و البته آن‌جا او چه کارهایی می‌تواند انجام دهد. در کنار این توضیحات بهتر است پیش از رفتن به مجالس به چند نکته دیگر نیز توجه داشته باشید. ساعت خواب و زمان غذا خوردن کودک را پیش از همراه بردن او به مجلس تنظیم کنید. یادتان باشد کودکان به وقت خستگی و گرسنگی همکاری بسیار کمی دارند. برای رفتن به هیئت، کیفی متناسب با نیازهای فرزندتان آماده کنید و همراه خود ببرید. در این کیف، آب، خوراکی مورد علاقه، وسایل سرگرمی مانند دفتر نقاشی، اسباب‌بازی‌های ساده، دستمال و زیراندازی کوچک قرار دهید. اگر فرزندتان تمرین زیادی برای دوست پیدا کردن در محیط‌های جدید را ندارد، بهتر است به او در این زمینه کمک کنید. به عنوان نمونه می‌توانید کمی خوراکی اضافه با خود ببرید و از فرزندتان بخواهید به کودکان دیگر بدهد.
در مجالس عزاداری، این گونه رفتار کنید
بیش از همه یادتان باشد اگر پدر یا مادر کودکی خردسال هستید، شما امکان شرکت در مجالس عزاداری مانند دوره پیش از بچه‌دار شدن را نخواهید داشت. به احتمال زیاد شما ناچارید زمان کمتری را در مجالس بگذرانید یا با تمرکز کمتری در چنین مجالسی حضور داشته باشید اما نگران نباشید، با افزایش سن فرزندتان، کار شما راحت‌تر خواهد شد و البته فراموش نکنید، همه‌ ما زمانی کودک بودیم و والدین ما نیز همین دوره را، حالا با کمی دردسر بیشتر یا کمتر، طی کرده‌اند. پس در عین حال که به برخی نکات توجه می‌کنید، به دنبال یک حضور تمام و کمال نباشید اما این نکات شامل چه مواردی هستند؟ در طول زمان حضورتان در مجالس از منع کردن و گفتن جملات منفی به فرزندتان تا حد امکان خودداری کنید. اگر می خواهید به او تذکر دهید به جای نه گفتن از جملات مثبت استفاده کنید. به عنوان مثال به جای گفتن« ندو» به او بگویید« بیا این جا بنشین تا با هم نقاشی بکشیم» این کار باعث می‌شود فرزند شما حس مثبت‌تری به فضا داشته باشد. کودکان خردسال، دامنه توجه کوتاهی دارند و در نتیجه امکان مشغول شدن به یک فعالیت ثابت برای زمان طولانی را ندارند. بر این مبنا شما نمی‌توانید از آن‌ها انتظار داشته باشید که به عنوان مثال برای یک ساعت مشغول نقاشی باشند. با توجه به این محدودیت شاید بد نباشد، بعد از نیم ساعت، خودتان به فرزندتان پیشنهاد فعالیتی جدید بدهید. اگر فرزندتان راه می‌رود، تقاضای مکرر برای رفتن به دستشویی دارد یا دایم سوال می‌کند، توجه کنید که او در واقع حوصله‌اش سررفته است. به جای دعوت از او برای سکوت و نشستن، برایش سرگرمی تهیه کنید. نقاشی در دفترش بکشید و از او بخواهید آن را رنگ کند یا اعداد را به شکلی نامرتب بنویسید و از او بخواهید متناسب با هر عدد ستاره بکشد. بازی‌های روی گوشی یا تبلت، برای کودکان خردسال گزینه‌های خوبی نیستند. به ویژه اگر قرار باشد در تاریکی به این صفحات خیره شوند. بر این مبنا شاید بهتر باشد این موارد را به عنوان گزینه‌های اول برای مشغول کردن بچه‌ها در چنین فضاهایی در نظر نگیرید. اگر در نهایت ناچار از دادن گوشی به فرزندتان شدید، حتما محدودیت زمانی بگذارید و بیش از نیم ساعت پیوسته به او اجازه بازی ندهید. در نهایت این که از گریه‌های شدید، بی‌قراری و بی‌تابی در جلوی فرزندتان خودداری کنید. مگر آن که به زبانی ساده و خودمانی دلیل گریه خود را توضیح دهید.
چند روایت از واقعه کربلا و نوحه به زبانی کودکانه
این محصولات برای کودکان تولید شده‌اند اما این به این معنا نیست که برای همه کودکان مناسب هستند. پس ابتدا خودتان آن‌ها را گوش دهید و اگر برای حال کودک‌تان مناسب دیدید، برای فرزندتان پخش کنید. در ضمن با اسکن هر کیو آرکد، به راحتی می‌توانید این فایل‌های صوتی را دانلود و با گوشی برای فرزندتان پخش کنید.
قصه بچه‌های کربلا: ارائه‌ای کوتاه برای آشنا شدن بچه‌ها با وقایع کربلا به زبانی ساده.
بهترین عموی دنیا: یک داستان صوتی کوتاه برای آشنا شدن با حضرت ابوالفضل (ع)، تولید شده در مرکز استانی ایلا.
کربلا یعنی ... : بخشی از آلبوم «آوای مدرسه». کاری در حال و هوای نوحه‌های سنتی. شاعر: مژگان مستوری
عمو ماه دو چشمان تار من: نوحه‌ای برای حضرت ابوالفضل (ع).
همه جان و تنم فدای تو حسین: یک نوحه سینه‌زنی کودکانه برای امام حسین (ع).
کاش که ما بچه‌ها بودیم، باهاش تو کربلا بودیم: کاری از «امیرمحمد متقیان» که بسیاری از کودکان با او خاطره دارند. تولید صداوسیما

سینه زنی و زنجیرزنی

سینه‌ زنی و زنجیرزنی، از متداول‌ترین مراسم سنتی عزاداری برای امام حسین (ع) و سایر ائمه (ع) است که همراه نوحه‌خوانی انجام می‌شود. اصل این سنت، به ویژه در میان عرب‌ها رواج داشت و بعدها شکل امروزی یافت. برای انجام این‌گونه عزاداری، نوحه‌های سنگین انتخاب می‌گردد و با دست یا زنجیر بر سینه و پشت زده می‌شود.

در برخی مناطق، شیوه زنجیرزنی و سینه‌زنی متفاوت است و با حرکات و آواهای خاصی همراه است. برای مثال در شیراز، در گذشته حرکت دسته‌های سوگوار در دو نوبت انجام می‌گرفت؛ یک نوبت قبل از ظهر و نوبت دیگر شب‌ها که گاهی تا نیمه شب طول می‌کشید. حرکت هر دسته، از مسجد محل شروع و به مسجد وکیل ختم می‌شد. پس از عزاداری در مسجد وکیل هم هر دسته به سمت محل‌های خود برمی‌گشتند و متفرق می‌شدند. جلوی هر دسته، علم‌ها، کتل‌ها و بیرق‌ها را می‌بردند و بعد، زنجیرزن‌ها در دو صف مقابل هم، حرکت می‌کردند که نفرات اول هر دو صف، ریش‌سفیدها و بزرگ‌ترها بودند. زنجیرهای این اشخاص از برنج یا ورشو درست می‌شد که از زنجیرهای معمولی پر شاخه‌تر بود. در وسط دسته‌های زنجیرزن چند نوحه‌خوان می‌خواند و دسته جواب می‌داد.

در تاکستان همه ساله از اول تا شب دهم ماه محرم، هر روز عصر جوانان و نوجوانان در مسجد جمع می‌شدند و جداگانه دسته‌بندی می‌شدند و از هر دسته یک نفر به نام علمدار یا میاندار انتخاب می‌شد. علمدار، علم سیاه به دست می‌گرفت و افراد دور او حلقه می‌زدند؛ به این ترتیب که هر نفر با دست چپ خود کمربند نفر سمت چپ را می‌گرفت و با دست راست خود سینه می‌زد و همه متصل به هم دایره‌وار با نظم و ترتیب خاصی حرکت می‌کردند. در حین حرکت نیز هر نفر پای راست خود را پیش پای چپ نفر سمت راست می‌گذاشت و به جلو می‌پرید. علمدار در وسط با یک دست علم را می‌گرفت و با دست دیگر به سینه می‌زد و می‌گفت: «حسن، حسین آقام وای». سایرین نیز هماهنگ و یک صدا به سینه می‌زدند و به او جواب می‌دادند: «امام حسین آقام وای». بعد علمدار می‌گفت: «حسین شهید»، آن‌ها می‌گفتند: «آقام شهید». بعد علمدار اشعار محتشم کاشانی را می‌خواند که بعد از هر بند، اهالی دست راست خود را بالا می‌بردند و سر و دست را با هم پایین می‌آوردند و دست‌ها را محکم به سینه می‌زدند و می‌گفتند: «حسین» ابیاتی که علمدار از «محتشم» می‌خواند، عبارت بودند از:

در شهرستان ملایر، مراسم عزاداری دهه محرم، از شب اول با نواختن طبل به آگاهی مردم می‌رسید. عزاداران با شنیدن صدای طبل به حسینیه‌ها می‌رفتند و پس از گرد آمدن جمعیت، مراسم عزاداری داخل حسینیه‌ها برگزار می‌شد. این مراسم تا شب پنجم محرم در محوطه حسینیه ادامه می‌یافت و از شب ششم محرم، عزاداری به سطح شهر کشیده می‌شد. [۵] در روستای خمس خلخال تا روز پنجم محرم، شب‌ها عزاداران در هیئت‌های خود به عزاداری می‌پرداختند و از شب ششم دسته‌های عزاداری، سینه‌زنان و زنجیرزنان به سمت مسجد حرکت می‌کردند. عزاداران سه هیئت معروف این شهر، با تشکیل دسته بزرگی از سوگواران، اعم از سینه‌زن و زنجیرزن، به طرف امامزاده سید ابراهیم حرکت می‌کردند. تعدادی علمدار نیز دسته را همراهی می‌کردند که بزرگ‌ترین علم موسوم به علم حضرت ابوالفضل (ع)، در جلوی عزاداران قرار داشت. نخستین گروه عزادار، پیشکسوتان و ریش‌سفیدان بودند که در جلوی دسته حرکت می‌کردند و آهسته و آرام بر سینه می‌زدند. پس از پیشکسوتان، جوانان زنجیرزن و بعد از آن سینه‌زنان با صفوفی منظم به عزاداری می‌پرداختند و سرانجام نوجوانان و کودکان و زنان نذردار با پای پیاده پا به پای مردان، مسیر حرکت تا امامزاده ابراهیم را طی می‌کردند. برخی از زنان هم که نذر داشتند، با شربت از عزاداران پذیرایی می‌کردند.

در مسیر حرکت به طرف امامزاده آقا سید ابراهیم، عزاداران به هر محله، قبرستان و حسینیه‌ای که می‌رسیدند، صلوات می‌فرستادند و فاتحه می‌خواندند و فریاد «حسین وای» سرمی‌دادند. نوازندگان شیپور هم با نواختن آهنگ حزین عزا، مقدم آنان را گرامی می‌داشتند. با نزدیک شدن به امامزاده، علمداران سر علم‌هایشان را به نشانه احترام و تسلیت به امامزاده پایین می‌آوردند و عزاداران با نظم وارد صحن می‌شدند و آن را سه مرتبه دور می‌زدند و سوگنامه‌ای می‌خواندند و با همان نظم و ترتیب، صحن امامزاده را ترک می‌کردند و سینه‌زنان به حسینیه خود بازمی‌گشتند. این عزاداری تا شب تاسوعای حسینی ادامه می‌یافت.

مراسم سینه‌زنی و دمام زنی در حسینیه‌های بندر ریگ

از شب پنجم محرم به مدت سیزده شب متوالی، مراسم سینه‌زنی و دمام‌زنی در حسینیه‌های بندر ریگ برقرار بود. در گذشته، پیش از مراسم سینه‌زنی، به دلیل نبودن امکانات صوتی، با زدن سنج و دمام، مردم شهر را از شروع مراسم سینه‌زنی آگاه می‌ساختند. حدود نیم ساعت، دمام‌زنی می‌شد و سپس شخصی به نام «پیشخوان» با آهنگی سنگین و کند شروع به نوحه‌خوانی می‌کرد. سینه‌زن‌ها اطراف او حلقه می‌زدند و با جلو و عقب بردن پاها در جهت مخالف عقربه‌های ساعت، دور نوحه‌خوان می‌چرخیدند. به این صورت که یک بار، پای راست را به طرف داخل حلقه و متمایل به سمت راست حرکت می‌دادند و همزمان با کوبیدن پا به زمین، دست خود را بر سینه می‌زدند، بار دوم پای چپ را به طرف بیرون حلقه متمایل به سمت راست حرکت می‌دادند و دوباره همزمان با رسیدن پا به زمین سینه می‌زدند. به تدریج آهنگ نوحه تندتر و در نتیجه حرکات نیز سریع‌تر می‌شد. وقتی حلقه به بزرگ‌ترین اندازه ممکن می‌رسید، نوحه‌خوان وارد می‌شد و در جای پیشخوان قرار می‌گرفت و با آهنگی تندتر و صدایی گرم‌تر، مراسم سینه‌زنی را دنبال می‌کرد. بعد از این حلقه بزرگ، حلقه‌ای کوچک‌تر در اطراف نوحه‌خوان شکل می‌گرفت. با بزرگ‌تر شدن حلقه دوم، حلقه سوم شکل می‌گرفت. تعداد حلقه‌ها به طور معمول به ده تا سیزده حلقه می‌رسید.

در مرحله اول نوحه‌خوانی، سینه‌زن‌ها با دو ضرب سینه می‌زدند و در برخی نوحه‌ها سینه‌زنان با جواب‌های یکسان، نوحه‌خوان را همراهی می‌کردند. پس از نیم ساعت، سینه‌زنی وارد مرحله دوم می‌شد و نوحه‌خوان با گفتن کلمه «واحد»، به آگاهی سینه‌زنان می‌رساند که از این به بعد باید به هنگام حرکت پای راست فقط با یک ضرب سینه بزند. نوحه‌خوانی در این قسمت به صورت فردی از سوی نوحه‌خوان اجرا می‌شد و در اصطلاح به این نوحه «واحد» می‌گفتند.

پس از اتمام واحد، دوباره سینه‌زنی به روش دو ضربی انجام می‌شد و در نهایت به یزله تبدیل می‌شد. افراد جلو یزله دست‌هایشان را در هم گره می‌کردند و افرادی که در طول یزله قرار داشتند، دست‌هایشان را به صورت کشیده بر کتف نفر جلو خود می‌گذاشتند و با حرکت موزون و آهنگین ضربه پای راست به زمین، به جلو حرکت می‌کردند. پس از طی هر چند متر، دسته از هم باز می‌شد و به سینه‌زنی به صورت تک ضرب و کوبیدن محکم پای راست به زمین می‌پرداختند.

مراسم یزله که یکی از قدیمی‌ترین مراسم عزاداری در استان بوشهر به حساب می‌آید، در گذشته تا شب تاسوعا در تمام حسینیه‌های بندر ریگ ادامه داشت. هر شب پس از سینه زدن در حسینیه‌ها، سینه‌زن‌ها در میدان «طاق» جمع می‌شدند که تعداد آن‌ها متجاوز از یازده گروه یزله می‌شد. این جمعیت بزرگ عزاداران در میدان طاق به صورت قطاری بزرگ درمی‌آمدند و یزله بزرگی تشکیل می‌دادند و سینه می‌زدند

فرهنگ لغات کلمات کودک زنجیرزن امام حسین

کودک :

(دَ) [ په . ] (ص .) طفل ، خردسال .

زنجیرزن :


امام :

( اَ ) (ق .) پیش ، جلو.
( اِ ) (ص . اِ.) 1 - پیشوا، پیشرو. 2 - پیش نماز. 3 - پیر، شیخ .

حسین :


این کلمه با حروف عربی: حسين
صاحب جمال . حَسَن .
اشتباه تایپی این کلمه: psdk
(حُ سَ یا س ِ) (ص .) مصغر حسن .

منابع

4704 امام حسین0
پای راست1
2
3
4
5
4704