ژله دریایی و ژله ماهی نام‌های عامیانه غیر رسمی می باشند که به نام " مدوسا - فاز مشخصی از اعضای مشخصی از این گونه‌ها شناخته شده‌اند. عروس‌های دریایی طور عمده حیواناتی می باشند که دارای شنای آزاد با زنگوله‌های چتر مانند و پیچک‌های مقاوم هستند, چنانچه چه تعداد کمی از آن‌ها متحرک نیستند و در بس‌تر دریا قرار دارند. بازوها قادر به ایجاد نیروی حرکت و بسیار کارآمد است. بازوها به سلول‌های کشنده مسلح می باشند و ممکن است برای شکار طعمه و دفاع در مقابل شکارچیان مورد بکاربرده قرار گیرند. عروس دریایی دارای چرخه زندگی پیچیده‌ای هست.
این موجود به طور معمول دارای فاز جنسی است. لاروهای مهاجر به طور گسترده پراکنده می‌شوند و به دنبال یک فاز غیر می‌باشند.


Jellyfish and sea jellies are the informal common names given to the medusa-phase of certain gelatinous members of the subphylum Medusozoa, a major part of the phylum Cnidaria. Jellyfish are mainly free-swimming marine animals with umbrella-shaped bells and trailing tentacles, although a few are not mobile, being anchored to the seabed by stalks. The bell can pulsate to provide propulsion and highly efficient locomotion. The tentacles are armed with stinging cells and may be used to capture prey and defend against predators. Jellyfish have a complex life cycle; the medusa is normally the sexual phase, the planula larva can disperse widely and is followed by a sedentary polyp phase.

فهرست

اطلاعات اولیه

عمومی‌ترین صفات جانوران که طی مراحل رشد نیز قبل از همه ظاهر می‌شود، تراز ساختمانی آنه هست.
همه جانوران زندگی را از یک سلول آغاز می‌کنند و برخی از تراز بافت بالاتر نمی‌روند، ولی بقیه آن‌ها از این تراز می‌گذرند و بدن پیچیده‌تری می‌یابند. بدین ترتیب جانوران (متازوآ) را صاحب دو شعبه رده‌بندی در نظر می‌گیرند. در شعبه شبه جانوران، بالاترین تراز ساختمانی را بافت تشکیل می‌دهد. این شعبه تنها شاخه اسفنج‌ها را حاوی می‌شود. همه جانوران دیگر که به شعبه هوپس‌زیان تعلق دارند، با داشتن اندام و دستگاه مشخص می‌شوند. دومین صفت عمومی که بعد از تراز ساختمانی در حین رشد جانوران ظاهر می‌شود، طرز تقارن آنه هست.
در ابتدا جنین همه جانوران دارای تقارن شعاعی یعنی به صورت کره‌ای توپر یا توخالی و متشکل از تعدادی سلول هست.
بعضی از گروه‌های جانوری مانند عروس دریایی این تقارن شعاعی را تا مرحله بلوغ حفظ می‌کنند، ولی در بقیه بعد از مدتی جنین تقارن شعاعی ثانویه (مانند ستاره دریایی) یا تقارن دو طرفی می‌یابد و لارو و جانور بالغ ماحصل از آن‌ها نیز بنا به عادت همین طرز تقارن را نگه می‌دارند. بر همین اساس شعبه هوپس‌زیان را می‌توان به دو دسته دارای تقارن شعاعی (Radiata) و دارای تقارن دو طرفی (Bilateria) تقسیم‌بندی می‌کنند. هر گونه فضا یا حفره عمومی که کاملاً توسط بافت‌های مزودرمی و به ویژه توسط پرده‌های صفاقی احاطه شده باشد، سلوم (Coelom) نام دارد. بنابراین جانوران دارای سلوم را متعلق به دسته سلوماتها، می‌دانند. معنای اصطلاحات آسلومات و پزدوسلومات نیز به همین ترتیب روشن می‌شود. آسلوماتها جانوران فاقد سلوم و در واقع فاقد هر گونه حفره عمومی هستند. پزدوسلوماتها دارای پزدوسل یا سلوم کاذب یعنی حفره عمومی می باشند که پوشش آن را مستقیماً اکتودرم و آندودرم تشکیل می‌دهند نه صفاق. چنین حفره‌ای در ظاهر به سلوم واقعی می‌ماند. عروس دریایی جز آسلوماتها می‌باشد. بر خلاف باور اغلب مردم داماد دریایی وجود ندارد.

ساختار عروس دریایی

این موجودات دارای ساختار زیبایی هستند، به همین جهت عروس دریایی نامیده می‌شوند. عروس دریایی، در اعماق متوسط دریا زندگی می‌کند و بین ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر قطر دارد و بدنی چتر مانند و شفاف ژلاتینی دارد. قطر بدن در مرکز چتر و در حاشیه لبه‌ها،کلفت هست و تعدادی تانتاکول در لبه دارد. دهان چهار گوش در قسمت وسط بدن قرار دارد که به یک حلق لوله‌ای با مقطع ۴ گوش وصل می‌شود و انتهای حلق به معده ختم می‌گردد که دارای ۴ جیب شعاع هست.
معده چهار قسمتی هست و از این قسمت‌ها، لوله‌های گوارشی یا معدی منشا گرفته و به صورت مجرای شعاعی حلقوی قرار گرفته و مواد غذایی را به قسمت‌های گوناگون می‌رسانند. در اطراف دهان ۴ بازوی دهانی وجود دارد. در لبه چتر عروس دریایی، تعداد ۸ عدد برآمدگی به فواصل مساعد با هم قرار دارند که این برآمدگی‌ها دارای ساختار حسی می باشند و حاوی ذرات شعاعی یا استاتولیتها بوده و همینطور ۲ چشم ساده در جدار عضو تعادلی خود دارند. حداقل دو شبکه عصبی وجود دارد که یکی از آن‌ها تمامی سطح روی و زیر چتر و تانتاکول‌ها را عصب‌دار کرده و جریانات عصبی را به آرامی منتقل می‌کند و در تنظیم حرکات موضعی و متمرکزی نظیر تغذیه دخالت می‌کند. دومین شبکه عصبی، به نواحی زیر چتر محدود شده و جریانات عصبی را به شتاب منتقل می‌کند و باعث تنظیم انقباضات چتر هنگام شنا می‌شود.

تولید مثل عروس دریایی

چرخه زندگی در اورلیا حاوی دو مرحله جنسی و غیر جنسی هست.
در ضمن جنس‌ها جدا از هم هستند. در تکثیر جنسی، دو جنس نر و ماده اسپرم و تخمک خود را داخل آب رها نموده و پدیده باروری در داخل آب انجام می‌پذیرد. مکان قرارگیری گنادها نیز در داخل و جدار درونی بدن قرار دارد. بعد از پدیده رسیدگی، گامتهای نر و ماده به داخل معده ریخته و از آنجا به دهان و سپس به داخل آب رها می‌شوند. گاهی اوقات عمل باروری تخمک‌ها با رهاسازی اسپرم در داخل آب و انتقال آن از راه آب ورودی به حفره دهانی انجام می‌پذیرد. در مرحله جنسی، غدد جنسی نعل اسبی شکل، به تعداد ۴ عدد در قسمت زیر چتر در کنار کیسه‌های معدی قرار دارند و از قسمت بیرون اورلیا می‌توان آن را دید. در مدوز نر یا اورلیای نر، اسپرم‌ها از غدد تناسلی آزاد شده، وارد حفره گوارشی شده و از راه دهان در آب دریا آزاد می‌شوند و در جستجوی مدوز ماده خواهند بود. اسپرم‌ها از طریق دهان اورلیای ماده، وارد حفره گوارشی شده و در آنجا با تخمک‌های آزاد شده از غدد جنسی ماده ترکیب می‌شوند. لقاح که صورت گرفت، تخم‌های ماحصل از لقاح، حفره گوارشی را ترک کرده و در کیسه‌های پرورشی مخصوصی که در شیار بازوها به‌وجود می‌آید، جای می‌گیرند. تخم‌ها بعد از طی مراحل رشد و نمو، هر کدام به صورت لاروی مژک‌دار درمی‌آیند و سپس این قسمت را ترک کرده و به صورت وارونه روی سطح سخت دیگر وصل می‌شوند. در این بعد لارو، مژک‌ها را از دست داده و ساکن می‌شود و حدود ۱۲ سانتیمتر اندازه دارد و در این بعد به صورت پولیپ است. لارو بدون مژک ممکن است برای ماه‌ها یا سال‌ها به این شکل باقی بماند. در اواخر پاییز و با شروع سرما، پولیپ رشد کرده و به‌طور عرضی تقسیم می‌شود، قطعه قطعه شده و قطعات عمیق‌تر می‌گردند و پولیپ به صورت مجموعه‌ای از قطعات نعلبکی شکل درمی‌آید که لبه آن‌ها دندانه‌دار هست و این قطعات به وسیلهٔ لوله مرکزی با هم ارتباط دارند. به تدریج قطعات از هم جدا شده و یکی بعد از دیگری، پولیپ را ترک کرده و مدوزهای تقریباً ۸ لبی شناور را به‌وجود می‌آورند که این مدوزها رشد کرده و مدوز بالغ را ایجاد می‌کنند و هر کدام زندگی مستقل خود را به صورت یک عروس دریایی، ادامه می‌دهند. در عروس‌های دریایی ماه‌وش تخم‌ها در شکاف‌ها یا درزهای بازوی دهانی که تشکیل نوعی مکان به نام حفره یا اتاق تخم می‌دهند قرار می‌گیرند و بعد از طی مراحل تکامل رشد به یکباره از تخم خارج می‌شوند. تخم‌ها بعد از باروری شکل لاروی به خود گرفته که دراین زمان به آن Planula می‌گویند. این لاروها دراین مرحله بر روی سطوح سخت قرار می‌گیرند که اصطلاحا Settle می‌گویند. دراین مرحله به هریک از Planula یک Polyp می‌گویند. دراین بعد شکل هر Polyp به صورت یک فنجان و دارای یک پایه و بازوچه‌های تغذیه‌ای (Tentacles) و دهانی در روی سر می‌باشد. بعد از گذشت مدتی از رشد، پولیپ‌ها شروع به تکثیر غیرجنسی به وسیله بندبندسازی و باریک شدگی‌ می‌نمایند که به این پدیده شکوفایی می‌گویند. به هر یک از این بندها اصطلاحا یک Scyphistoma گفته که تعداد زیادی از این Scyphistoma به آرامی رشد نموده و ژله‌های نابالغ Ephyrae را تولید می‌نمایند. این مرحله از رشد ادامه یافته و هر عروس دریایی به یک عروس دریایی بالغ به نام Medusa تبدیل می‌گردد. گاهی پدیده شکوفا شدن در مرحله Medusa اتفاق افتاده که به آن کلونی Medusa نام می‌نهند.

ویژگی‌های واژه: عروس_دریایی


برابر ابجد: ۵۷۱

منابع

۱٫ عروس_دریایی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
۲٫ عروس_دریایی - برگرفته از واژه یاب
۳٫ jellyfish - Wikipedia

دریافت نسخه ورد مقاله عروس_دریایی

کد مطلب2940